www.glogoczow.pl
Najlepsze Strony G這goczowa
 

Wojna Obronna 1939 w okolicach G這goczowa

Rozwa瘸nia na temat dzia豉 wojennych we wrze郾iu 1939r w okolicach i w samym G這goczowie nale篡 rozpocz望 od nakre郵enia og鏊nej sytuacji na froncie po逝dniowo-zachodnim jaka zaistnia豉 po wybuchu wojny. Po逝dniowych granic Polski broni豉 Armia "Karpaty", rozmieszczona wzd逝 granicy pa雟twa na wsch鏚 od Nowego Targu. Na zach鏚 od niej rozmieszczona zosta豉 Armia "Krak闚" - dowodzona przez gen. dyw. Antoniego Szyllinga, dla kt鏎ej z kolei prawym s御iadem by豉 Armia "鏚".
Armia "Krak闚" broni豉 jednego z g堯wnych, strategicznego kierunku natarcia niemieckiego, jakim by kierunek cieszy雟ki. Przeprowadzeniu zasadniczego uderzenia z tego w豉郾ie kierunku sprzyja這 zar闚no korzystne ukszta速owanie terenowe Bramy Morawskiej i okolic Cieszyna, jak i stosunkowo dobry stan sieci dr鏬 na tym obszarze. Z rejonu G鏎nego 奸御ka, tj. z rejonu Rybnik-Katowice-Gliwice, niemieccy stratedzy wyprowadzili jeszcze dwa kierunki natarcia: jeden na kierunku O鈍i璚imia i dalej bezpo鈔ednio na Krak闚, drugi oskrzydlaj帷y Krak闚 od p馧nocy wzd逝 osi Olkusz-Miech闚.

Rozwa瘸nia niniejsze skoncentrowane zostan na cieszy雟ko-bielsko-wadowickim kierunku niemieckiego natarcia, poniewa dzia豉nia wojenne w rejonie G這goczowa by造 w豉郾ie spowodowane atakami wojsk niemieckich wzd逝 osi tego starego traktu komunikacyjnego prowadz帷ego z Cieszyna do Krakowa. Wg strateg闚 niemieckich z Grupy Armii Po逝dnie, po szybkim pokonaniu oddzia堯w granicznych, uderzenie na kierunku cieszy雟ko-bielskim, wspomagane r闚nolegle silnym natarciem na Jab這nk-Jordan闚, mia這 na celu obezw豉dni oddzia造 polskie walcz帷e na po逝dnie od Krakowa, opanowa miasto i osi庵n望 rejon Puszczy Niepo這mickiej a do uj軼ia rzeki Raby. Rozbicie lub zepchni璚ie wojsk polskich w g陰b kraju, zdobycie teren闚 Polski po逝dniowej wraz z dawn stolic pa雟twa oznacza這by du篡 sukces militarny, i mia這 znaczenie nie tylko propagandowe. Realizacj tych zada Naczelne Dow鏚ztwo Wojsk L康owych (Oberkommando der Wehrmacht) przydzieli這 14 Armii, w ramach kt鏎ej dzia豉造 m.in. XVII Korpus Armijny (KA) i XXII Korpus Pancerny (KP), dodatkowo wzmocnione dywizjami piechoty zmotoryzowanej (7 i 4). Z rejon闚 G鏎nego 奸御ka natarcie niemieckie prowadzone by這 si豉mi VIII KA.
Na kierunku cieszy雟ko-bielskim naciera XVII KA si豉mi m.in. dw鏂h: 44 i 45 dywizji piechoty. Natarcie to wspierane by這 atakiem 7 dywizji piechoty na kierunku Mil闚ka-砰wiec. Do walki z ww. si豉mi niemieckimi na tym kierunku Armia "Krak闚" wydzieli豉 Grup Operacyjn (GO) "Bielsko", oraz wspieraj帷 j, na kierunku zachodnim, Grup Operacyjn "奸御k". Na kierunku po逝dniowym dzia豉豉 10 Brygada Kawalerii. W sk豉d GO "Bielsko" wchodzi豉 m.in. 21 Dywizja Piechoty G鏎skiej, kt鏎a w okresie od 1-5 wrze郾ia toczy豉 ci篹kie walki ca造 czas stawiaj帷 zaciek造 i skuteczny op鏎 wojskom niemieckim nacieraj帷ym si na kierunku Cieszyn-Bielsko-Wadowice-G這gocz闚. W nast瘼nych dniach dywizja wycofana zosta豉 w rejon na wsch鏚 od Wieliczki.

W ci庵u pierwszych dni wojny 1-3 wrze郾ia, na skutek ci庵貫go i silnego nacisku wojsk niemieckich, oddzia造 polskie zmuszone zosta造 do wycofania si na rubie rzeki Skawy. GO "Bielsko" przemianowana 3 wrze郾ia na Grup Operacyjn "Boruta" - od nazwiska dow鏚cy: gen bryg. Mieczys豉wa L. Boruty-Spiechowicza - stawia豉 zdecydowany i skuteczny op鏎 nacieraj帷ym wojskom niemieckim. Zatrzymanie, a co najmniej maksymalne op騧nianie natarcia wojsk nieprzyjaciela oskrzydlaj帷ych Krak闚 od po逝dnia, by這 przedmiotem wielkiej troski Naczelnego Wodza. By這 to wyra瘸ne zar闚no w tre軼iach rozkaz闚 jak i wytycznych udzielanych dow鏚cy Armii "Krak闚". W nocy z 2 na 3 wrze郾ia, zgodnie z wytycznymi Naczelnego Wodza, dow鏚ca Armii "Krak闚" wyda rozkaz wg kt鏎ego dzia豉j帷a w ramach GO "Boruta" 21 Dywizja Piechoty G鏎skiej (DPG) mia豉 wykona odskok za rzek Skaw w rejon na p馧nocny-wsch鏚 od Wadowic, aby uformowa siln, czasow rubie obrony na linii: Skawina-Krzywaczka-G這gocz闚-My郵enice.

W tym miejscu przywo豉 nale篡 meldunek z這穎ny przez gen Borut swojemu prze這穎nemu. Meldunek ten poprzedzi rozkaz o przegrupowaniu dywizji na now lini obrony. Wg 廝鏚e historycznych dow鏚ca Grupy Operacyjnej gen. Boruta, zasugerowa wr璚z dow鏚cy Armii: "... konieczno嗆 zatrzymania si na Skawie lub najdalej na linii Skawina-My郵enice do przej軼iowego oporu w celu poprawienia samopoczucia 穎軟ierza, mocno zachwianego przez kl瘰k pod Pszczyn i wstrz御, jaki prze篡j niepobite wojska 21 dywizji piechoty na wiadomo嗆 o zarz康zeniu nieoczekiwanego odwrotu." Tego rodzaju wypowied 鈍iadczy o wysokim morale i dzielno軼i 穎軟ierzy i oficer闚 21 DPG.

Przez ca造 dzie 3 wrze郾ia trwa這 wycofywanie si oddzia堯w GO "Boruta". Jeszcze przed po逝dniem 3 wrze郾ia dow鏚ztwo Grupy przeniesiono do Skawiny. Oddzia造 21 DPG otrzyma造 w tym dniu zadanie prowadzenia dzia豉 os這nowych dla wycofuj帷ych si oddzia堯w 6 Dywizji Piechoty i 1 Brygady G鏎skiej, kt鏎a przegrupowa豉 si w rejon My郵enic. Pod Su趾owicami pozostawiono jedynie 2 batalion 12 pu趾u, z zadaniem ryglowania wa積ej arterii jak by豉 droga Su趾owice-Jawornik. Jak si p騧niej okaza這 wycofanie r闚nie i tych wojsk by這 zgubne w skutkach zar闚no dla oddzia堯w 21 DPG jak i samej obrony My郵enic.

W tym samych czasie wzmog這 si natarcie Niemc闚 na innych kierunkach, w tym od po逝dnia na My郵enice. Coraz bardziej, od strony Mszany, zagro穎ny by r闚nie kierunek na Dobczyce-Bochni, co grozi這 okr捫eniem Krakowa od wschodu i zamkni璚iem walcz帷ych wojsk polskich w du篡m kotle. Nie dosz這 do tego, a to ze wzgl璠u na niezwykle dzieln obron My郵enic m.in. przez 12 pu趾 piechoty i 10 Brygad Kawalerii dowodzon przez p趾. Stanis豉wa Maczka i zaryglowanie kierunku Wadowice-G這gocz闚 przez oddzia造 21 Dywizji Piechoty G鏎skiej.
W nocy z 3 na 4 wrze郾ia oddzia造 Armii "Krak闚" otrzyma造 nowe rozkazy do wycofania si w zwi您ku z wytycznymi Naczelnego Wodza nakazuj帷ymi odwr鏒 i organizacj docelowej rubie篡 obrony na rzekach Nida i Dunajec.

Nap鏎 wojsk niemieckich narasta. W celu os這ny skrzyde i ty堯w wojsk polskich rozwini皻ych na linii Skawina-Krzywaczka-My郵enice wycofano pododdzia造 12 pp. z rejonu Su趾owic pozostawiaj drog rokadow Su趾owice-Rudnik-My郵enice praktycznie bez os這ny, przewiduj帷 zapewne, 瞠 nie dojdzie do prze豉mania polskiej obrony w rejonie Izdebnika i Krzywaczki.
Realizuj帷 odg鏎ne wytyczne, dow鏚ca GO "Boruta" zarz康zi odwr鏒 oddzia堯w wchodz帷ych w sk豉d grupy. W zasadzie tylko 21 DPG otrzyma豉 rozkaz prowadzenia dzia豉 os這nowych i stawiania skutecznego oporu, aby tym samym umo磧iwi zorganizowane przegrupowanie si reszcie si. Za szczeg鏊nie wa積e uznano utrzymanie linii obrony Skawina-My郵enice-Kasina Wielka, kt鏎ej utrzymanie ryglowa這 Krak闚 od po逝dniowego-wschodu i zapewnia這 w miar bezpieczny odwr鏒 reszcie wojsk Armii "Krak闚" na lini Nida-Dunajec.

W dniu 4 wrze郾ia oddzia造 21 DPG, pod ci庵造m ogniem nieprzyjaciela, w tym atak闚 lotniczych, zaj窸y nakazane rejony obrony i zaj窸y pozycje obronne w rejonie Skawiny, Krzywaczki i w po逝dniowo-zachodnich rejonach G這goczowa - dzielnica Jaworzna. I tak: wchodz帷y w sk豉d 21 DPG 3 pu趾 strzelc闚 podhala雟kich obsadzi rubie Radzisz闚-Krzywaczka, a 4 pu趾 strzelc闚 podhala雟kich zorganizowa obron wzd逝 drogi Krzywaczka-G這gocz闚. Zadaniem pu趾闚 by這 ryglowanie podej軼ia do Krakowa. Dow鏚ztwo dywizji rozwini皻o w Mogilanach. 12 pu趾 piechoty zosta przesuni皻y do wzmocnienia obrony My郵enic. W po逝dnie dnia 4 wrze郾ia linia frontu przebiega豉 jeszcze wzd逝 linii Skawina-Izdebnik-My郵enice. Po po逝dniu dosz這 do ci篹kich walk o My郵enice, kt鏎e przez polskich dow鏚c闚 uznane zosta造 za "...kluczowy bastion po逝dniowego skrzyd豉". My郵enice atakowane by造 z kilku stron: od zachodu przez 7 dywizj piechoty, od po逝dnia przez 2 dywizj pancern. W czasie walk skuteczny op鏎 stawia造 10 Brygada Kawalerii i 1 Brygada G鏎ska, oraz 12 pu趾 piechoty.

Dzie 5 wrze郾ia to prze這mowy dzie w walkach o utrzymanie po逝dniowych rubie篡 Krakowa. 21 DPG rozlokowana zosta豉 ju poprzedniego dnia w rejonie Skawiny i Krzywaczki, bataliony 4 pu趾u strzelc闚 podhala雟kich zaj窸y wzg鏎za na po逝dniowo-zachodnim skraju G這goczowa z zadaniem blokowania i ostrza逝 artyleryjskiego nacieraj帷ych wzd逝 traktu cieszy雟kiego wojsk niemieckich. Dla dywizji by to dzie wzmo穎nego wysi趾u bojowego, poniewa na niej spoczywa g堯wny ci篹ar zatrzymania atakuj帷ych Niemc闚 i ryglowania po逝dniowych rubie篡 Krakowa.

Po prze豉maniu obrony na linii rzeki Skawy Niemcy zwi瘯szyli nacisk wykorzystuj帷 wsparcie lotnicze i artyleri. Zdobycie My郵enic i wyj軼ie na kierunek Dobczyce-Bochnia sta si dla nich g堯wnym zamiarem dzia豉 w tym dniu. Niemiecka 7 dywizja piechoty prze豉ma豉 op鏎 wojsk polskich w rejonie Izdebnika i drog przez Su趾owice-Rudnik, praktycznie nie napotykaj帷 na op鏎, wysz豉 na wysoko嗆 skrzy穎wania w Jaworniku. Opanowanie tego wa積ego taktycznie rejonu nie stanowi這 dla oddzia堯w niemieckich wi瘯szego problemu, poniewa brak tam by這 zdecydowanego oporu wojsk polskich, kt鏎e wcze郾iej wycofane zosta造 w rejon My郵enic. Do obrony drogi rokadowej przez Rudnik, jak si w efekcie okaza這 niezwykle wa積ej, pozostawiono zaledwie jedn kompani zwiadowc闚 12 pp stanowi帷 tak naprawd ariergard si polskich na tym obszarze. Z rejonu skrzy穎wania w Jaworniku Niemcy powa積ie zagrozili zar闚no My郵enicom, jak i si這m polskim walcz帷ym wzd逝 drogi cieszy雟kiej.

Nale篡 w tym miejscu przypomnie o zbrodni wojennej jakiej dopu軼ili si 穎軟ierze niemieckiej 7 dywizji piechoty w Rudniku, rozstrzeliwuj帷 21 os鏏 cywilnych za to, 瞠 w walkach z regularnymi oddzia豉mi wojsk polskich, konkretnie z pododdzia貫m 12 pu趾u piechoty, poleg這 kilku 穎軟ierzy niemieckich.

W tym samym czasie, tj. 5 wrze郾ia, gdy drog Su趾owice-Rudnik atakuj帷a niemiecka 7 dywizja piechoty dochodzi豉 do skrzy穎wania w Jaworniku, rejon Krzywaczki i zachodnich kra鎍闚 G這goczowa atakowa造 si造 XVII Korpusu Armijnego. W ataku wzi窸y r闚nie udzia jednostki pancerne. Pierwszy atak Niemc闚 zosta 豉two odparty przez dobrze ugrupowanych 穎軟ierzy 3 i 4 pu趾u strzelc闚 podhala雟kich. Wykorzystano przede wszystkim warunki terenowe wr璚z idealnie nadaj帷e si do ryglowego blokowania traktu cieszy雟kiego. Wielkiego znaczenia i wymowy nabieraj bezpo鈔ednie relacje uczestnik闚 tych walk, m.in. gen Monda i oficer闚 21 DPG: "Gdy mg豉 opad豉, ukaza造 si liczne cele dla artylerii polskiej. Zwalczanie ich dzi瘯i dogodnym punktom obserwacyjnym i dobremu przygotowaniu ogni by這 bardzo skuteczne. Od godziny 11.00 do zmroku za豉ma造 si w ogniu artylerii i broni maszynowej trzy natarcia niemieckie, pomimo 瞠 ostatnie dwa by造 wsparte czo貪ami. Na przedpolu le瘸造 czo貪i. Wszystko to bardzo podnios這 ducha 穎軟ierzy. Lotnictwo niemieckie bombardowa這 miejsce postoju dow鏚ztwa dywizji w Mogilanach. Nie ponie郵i鄉y wi瘯szych strat."

Straty jednak by造. Polegli w walce 穎軟ierze polscy zostali pochowani na cmentarzach w okolicznych miejscowo軼iach. Niepokonani w dotychczasowych walkach 穎軟ierze 21 DPG musieli si jednak wycofa z powodu zagro瞠nia okr捫eniem i ryzyka zamkni璚ia w kotle. Taki w豉郾ie rozw鎩 wypadk闚 sta si ca趾iem realny po opanowaniu przez Niemc闚 skrzy穎wania w Jaworniku i zawr鏂eniu cz窷ci si w kierunku Krzyszkowic i G這goczowa, a cz窷ci skierowaniu bezpo鈔ednio do ataku na My郵enice, kt鏎e zosta造 zdobyte w tym dniu ok. godz. 14. Po otrzymaniu rozkaz闚, wieczorem 5 wrze郾ia i w nocy z 5 na 6, oddzia造 21 DPG rozpocz窸y wycofywanie si z rejonu Skawiny, Krzywaczki i G這goczowa drogami przez 安i徠niki i Siepraw w kierunku na Bochni. Krak闚 zosta bez obrony.

2007-06-22 Historia - Wojna obronna 1939 - Obwieszczenie mobilizacji 2007-06-22 Historia - Wojna obronna 1939 - 皋軟ierski orze czapkowy.jpg 2007-06-22 Historia - Wojna obronna 1939 - Medal za udzia w wojnie obronnej.jpg To by koniec walk w kampanii wrze郾iowej w okolicach G這goczowa, a dla mieszka鎍闚 rozpocz掖 si mroczny okres okupacji. Na cmentarzu w G這goczowie znajduje si Gr鏏 Wojenny, w kt鏎ym spoczywaj polegli, niezidentyfikowani z imienia i nazwiska, 穎軟ierze 21 Dywizji Piechoty G鏎skiej.

22.06.2007, opracowanie: dr in. Pp趾 Kazimierz Dymek

Strony www.glogoczow.pl prowadzone s przez Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw G這goczowa, G這gocz闚 406, 32-444 G這gocz闚. Wpis do KRS nr 0000279965 w S康zie Rejonowym dla Krakowa-字鏚mie軼ia IX Wydzia Gospodarczy KRS, NIP 6811955138, REGON 120476043, Konto bankowe: 10 1440 1387 0000 0000 1092 5851 prowadzone przez NORDEA BANK POLSKA SA; ©2007-2011 SWIG oraz autorzy zamieszczonych materia堯w; kontakt z administratorem stron: admin@glogoczow.pl